Zorg in cijfers: uitgaven, artsen en bedden van Nederland naast de rest van de wereld

Gezondheidszorg in wereldcijfers

Deze diavoorstelling loopt langs vijf indicatoren over zorg en gezondheid uit de World Development Indicators van de Wereldbank. Per indicator ziet u de ranglijst van landen, de waarde en de plaats van het uitgelichte land, en het verloop over de beschikbare jaren. Alle getallen komen uit dezelfde brongegevens als het artikel hieronder.

‹

›‖

Health spending (% of GDP)	29	Nederland besteedt 10,01% van het bbp aan zorg, plaats 29 van 193 landen
Health spending per person	11	6.845 USD zorguitgaven per inwoner brengen Nederland op plaats 11 van 193 landen
Physicians per 1,000 people	34	Nederland telt 3,876 artsen per 1.000 inwoners, plaats 34 van 208 landen
Infant mortality rate	33	De zuigelingensterfte in Nederland is 3,4 per 1.000 levendgeborenen, plaats 33 van 196 landen
Hospital beds per 1,000 people	98	Met 2,42 ziekenhuisbedden per 1.000 inwoners staat Nederland op plaats 98 van 201 landen

Lees per frame eerst de waarde en de plaats, en daarna het verloop om de richting van de verandering te zien. Vergelijk waarden en plaatsen niet tussen frames: de eenheden, het aantal landen (193 tot 208) en het meest recente jaar verschillen per indicator.

Kernpunten

Nederland staat op dit thema niet op één plek in de rangorde, maar verspreid over de lijst. Het meest opvallende cijfer zijn de zorguitgaven per inwoner: 6.845 USD, goed voor plaats 11 van 193 landen en ruim vijf keer de wereldwaarde van 1.317 USD (meest recente jaar 2024). Datzelfde geld valt veel minder op als aandeel van de economie: 10,01% van het bbp, plaats 29 van 193 en daarmee vrijwel gelijk aan de wereldwaarde van 10,02%. Daarnaast telt Nederland 3,876 artsen per 1.000 inwoners (plaats 34 van 208, wereldwaarde 1,86), terwijl het aantal ziekenhuisbedden met 2,42 per 1.000 inwoners op plaats 98 van 201 staat en onder de wereldwaarde van 3,29 blijft. Het beeld dat uit deze vijf indicatoren naar voren komt is dus een land met hoge uitgaven per inwoner en relatief veel artsen, maar met weinig bedden.

Bron: World Bank (World Development Indicators) — "Current health expenditure (% of GDP)", "Current health expenditure per capita (current US$)", "Physicians (per 1,000 people)", "Hospital beds (per 1,000 people)".

De actuele waarde van de kernindicator

De eerste indicator zijn de lopende zorguitgaven als percentage van het bbp. Nederland komt uit op 10,0055%, plaats 29 van 193 landen, met 2024 als meest recente jaar in deze reeks. De wereldwaarde bedraagt 10,0163%, zodat Nederland er ongeveer 0,01 procentpunt onder ligt — in de praktijk een verschil dat wegvalt tegen de afrondingsmarge. Nederland hoort daarmee wel bij de bovenste zes van de lijst, maar zit niet in de kopgroep: koploper Tuvalu (27,09%) ligt bijna drie keer zo hoog, en ook de buurlanden Duitsland (12,27%, plaats 9) en de VS (16,69%, plaats 3) staan er duidelijk boven. De positie van Nederland op deze indicator is dus vooral "gemiddeld ten opzichte van de wereld", niet uitgesproken hoog.

Bron: World Bank, "Current health expenditure (% of GDP)" (SH.XPD.CHEX.GD.ZS) — https://data.worldbank.org/indicator/SH.XPD.CHEX.GD.ZS

Koplopers en hekkensluiters

Bovenaan de lijst met bbp-aandelen staan Tuvalu (27,09%), Nauru (18,21%), de VS (16,69%), Afghanistan (14,99%), de Marshalleilanden (13,41%) en Liberia (13,01%). Onderaan staan Laos (1,33%), Bangladesh (2,17%), Brunei (2,23%), Djibouti (2,28%), Guyana (2,47%) en Pakistan (2,52%). Die uitersten laten zien hoe deze maatstaf werkt: in de top staan niet alleen rijke landen zoals Duitsland (12,27%), Oostenrijk (11,83%) en Zwitserland (11,69%), maar ook kleine eilandstaten en landen waar externe financiering een groot gewicht heeft. Omgekeerd staan in de staart ook hoge-inkomenslanden als Brunei (2,23%) en Qatar (2,52%). Een hoog percentage betekent dus niet vanzelf ruimere zorg, en een laag percentage niet vanzelf krappe zorg — de noemer, de omvang van de economie, bepaalt sterk mee. Nederland ligt met plaats 29 aan de bovenkant van het middenveld.

Bron: World Bank, "Current health expenditure (% of GDP)" (SH.XPD.CHEX.GD.ZS) — https://data.worldbank.org/indicator/SH.XPD.CHEX.GD.ZS

Hoe het de afgelopen tien jaar veranderde

Het Nederlandse bbp-aandeel liep van 10,50% in 2013 terug tot rond 9,85% in 2018, steeg naar 10,95% in 2020 en 11,14% in 2021, en kwam daarna weer uit op 10,03% (2022), 9,83% (2023) en 10,01% (2024) — per saldo eerder een golfbeweging dan een duidelijke lijn. De uitgaven per inwoner gingen in dezelfde reeks van 5.533 USD (2013) naar 6.845 USD (2024), met 4.644 USD (2016) als laagste en een tussentijdse piek van 6.719 USD (2021); omdat dit nominale bedragen in US-dollar zijn, is dit een weergave van de cijfers en geen uitspraak over de ontwikkeling in euro's. Bij het personeel wijst de reeks één kant op: het aantal artsen per 1.000 inwoners steeg van 3,103 (2011) naar 3,876 (2022), een toename van ongeveer 0,77. De bedden bewogen de andere kant op, van 3,94 per 1.000 inwoners (2011) naar 2,42 (2022), ruim een derde lager. De zuigelingensterfte lag met 3,6 per 1.000 levendgeborenen (2013) en 3,4 in 2022, 2023 en 2024 vrijwel vlak.

Bron: World Bank (WDI) — SH.XPD.CHEX.GD.ZS, SH.XPD.CHEX.PC.CD, SH.MED.PHYS.ZS, SH.MED.BEDS.ZS, SP.DYN.IMRT.IN.

Vergelijking met vergelijkbare landen

Per inwoner zit Nederland (6.845 USD, plaats 11) vlak achter Duitsland (6.849 USD, plaats 10) — een verschil van ongeveer 4 USD — en net boven Denemarken (6.745 USD). Het VK (5.860 USD) en Frankrijk (5.327 USD) liggen lager, terwijl Zwitserland (11.784 USD) en de VS (13.473 USD) er ver boven zitten; de VS geeft bijna twee keer zoveel uit per inwoner als Nederland. Bij de artsen ligt Nederland (3,876) boven het VK (3,301) en Frankrijk (3,281), maar onder Duitsland (4,534), Noorwegen (4,975) en Oostenrijk (5,515). Het grootste contrast zit bij de bedden: Nederland heeft er 2,42 per 1.000 inwoners, evenveel als het VK (2,42) en iets minder dan de VS (2,68), terwijl Frankrijk op 5,65 staat en Duitsland op 7,55 — ruim drie keer zoveel als Nederland. Bij de zuigelingensterfte zit Nederland (3,4) op hetzelfde niveau als Frankrijk (3,4), iets boven Duitsland (3,1) en onder het VK (4,1); Noorwegen (2,0) en Zweden (2,0) liggen lager.

Bron: World Bank (WDI) — SH.XPD.CHEX.PC.CD, SH.MED.PHYS.ZS, SH.MED.BEDS.ZS, SP.DYN.IMRT.IN.

Hoe u deze cijfers leest

Elk van deze indicatoren meet iets anders en kent eigen beperkingen. Het bbp-aandeel hangt af van de noemer: bij een kleine of krimpende economie valt het percentage hoger uit, ook zonder dat er meer zorg wordt geleverd. De uitgaven per inwoner staan in lopende US-dollars, waardoor wisselkoersen zowel de vergelijking tussen landen als het verloop over de jaren beïnvloeden. Bij ziekenhuisbedden verschilt per land wat wordt meegeteld, bijvoorbeeld langdurige zorg en psychiatrische bedden, zodat een hoger aantal niet zonder meer betere zorg betekent; bij artsen speelt mee of praktiserende artsen dan wel alle geregistreerde artsen worden geteld, en of het telmoment gelijk ligt. Verder verschilt het aantal landen per indicator (193 tot 208) en het meest recente jaar (2023 of 2024), en staan in sommige toplijsten gebieden die geen zelfstandig land zijn, zoals de Amerikaanse Maagdeneilanden, Groenland en CHI. Plaatsen uit verschillende indicatoren kunnen daarom niet zomaar naast elkaar worden gelegd. De reeksen worden ongeveer eenmaal per jaar bijgewerkt en eerdere jaren kunnen daarbij worden herzien; verbanden tussen uitgaven, personeel, bedden en gezondheidsuitkomsten zijn met deze gegevens niet vast te stellen.

Bron: World Bank (World Development Indicators), indicatoren SH.XPD.CHEX.GD.ZS, SH.XPD.CHEX.PC.CD, SH.MED.PHYS.ZS, SP.DYN.IMRT.IN en SH.MED.BEDS.ZS.

Zorguitgaven (% van het bbp) op de kaart en in grafieken

Bovenaan staan Tuvalu (27,09%), Nauru (18,21%) en de VS (16,69%), onderaan Laos (1,33%), Bangladesh (2,17%) en Brunei (2,23%). Nederland staat in de bovenste zes, maar ruim achter Duitsland (12,27%) en Frankrijk (11,54%).

De staven laten zien hoe ver de uiterste landen uiteenlopen: de koploper ligt ruim twintig keer zo hoog als de hekkensluiter. De lijn voor Nederland gaat van 10,50% (2013) via een piek van 11,14% (2021) terug naar 10,01% (2024), dus zonder duidelijke richting.

Landen vergelijken

Zorguitgaven per inwoner

De VS (13.473 USD), Zwitserland (11.784 USD) en Liechtenstein (11.495 USD) staan bovenaan, Madagaskar (17,44 USD) en Soedan (21,08 USD) onderaan. Nederland staat net achter Duitsland (6.849 USD) en net voor Denemarken (6.745 USD).

De staven laten de grootste onderlinge afstand van alle frames zien: van 17,44 USD tot 13.473 USD. Voor Nederland loopt de lijn van 5.533 USD (2013) naar 6.845 USD (2024), met een dip naar 4.644 USD (2016).

Artsen per 1.000 inwoners

Cuba (9,542), Monaco (8,609) en de Seychellen (6,598) staan bovenaan, Niger (0,038), Zuid-Soedan (0,041) en Somalië (0,048) onderaan. Nederland ligt boven het VK (3,301) en Frankrijk (3,281), maar onder Duitsland (4,534) en Oostenrijk (5,515).

De verhouding tussen de uitersten is groot: de koploper heeft ruim 250 keer zoveel artsen per inwoner als het laatste land. De lijn voor Nederland stijgt gestaag van 3,103 (2011) naar 3,876 (2022).

Zuigelingensterfte

San Marino (1,2), Estland (1,5) en Belarus, Japan en Slovenië (alle 1,8) staan bovenaan; Zuid-Soedan (71,9), Nigeria (69,8) en Niger (65,6) onderaan. Nederland zit op het niveau van Frankrijk (3,4), net achter Duitsland (3,1) en voor het VK (4,1).

De staven laten zien dat de landen bovenin dicht op elkaar zitten, terwijl de staart ver uitloopt. De lijn voor Nederland is vlak: 3,6 (2013) en 3,4 in 2022, 2023 en 2024.

Ziekenhuisbedden per 1.000 inwoners

Monaco (21,99), de Amerikaanse Maagdeneilanden (18,68) en Groenland (14,35) staan bovenaan, Tsjaad (0,15), Burkina Faso (0,20) en Mali (0,25) onderaan. Nederland staat in de onderste helft, met dezelfde waarde als het VK (2,42) en ver onder Duitsland (7,55).

De staven laten zien hoe ver Nederland afligt van buurland Duitsland, dat ruim drie keer zoveel bedden per inwoner heeft. De lijn daalt van 3,94 (2011) naar 2,42 (2022), de duidelijkste neerwaartse beweging van alle frames.